VII Obwód "Obroża" Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej
:::  Aktualna pozycja:  Rejony Obroży \ Rejon I - "Marianowo-Brzozów" - Legionowo \ Okres konspiracji  :::

OKRES KONSPIRACJI

     Przyjmując luty 1942 jako datę powołania rozkazem Wodza Naczelnego gen. Władysława Sikorskiego Armii Krajowej, zbrojnego ramienia Polskiego Państwa Podziemnego, od tego czasu jej oddziały podjęły na całym obszarze kraju intensywną działalność konspiracyjną.

     W pierwszym etapie przeprowadzono akcję scaleniową przyłączając do istniejących zgrupowań SZP (Służba Zwycięstwu Polski) i ZWZ (Związek Walki Zbrojnej) jednostki zorganizowane przez środowiska patriotyczne o bardzo zróżnicowanym charakterze politycznym (ZH 1 s. 15-16).

     W oddziałach o ujednoliconej strukturze organizacyjnej podjęto szkolenie rekruckie, następnie nabór do różnych typów szkół wojskowych: do Szkoły Partyzanta, Szkoły Podoficerskiej, Szkoły Młodszych Dowódców, a także Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty, która w Okręgu Warszawskim AK nosiła imię gen. Wł. Sikorskiego.

     Oprócz systematycznego przygotowywania oddziałów liniowych do walki w okresie "Akcji Burza", czyli Powstania Powszechnego tworzyły się struktury WSK (Wojskowej Służby Kobiet) (ZH 9 s. 4-9, 50-53) i WSOP (Wojskowa Służba Ochrony Powstania), które miały wykonywać zadania specjalne. WSK systematycznie kolportowała prasę konspiracyjną, utrzymywały łączność pomiędzy sztabem a dowódcami oddziałów, a także z pododdziałami, a przede wszystkim organizowała szkolenie sanitarne. WSOP organizował przygotowanie zaplecza kwatermistrzowskiego, gospodarczego a także ochrony obiektów publicznych.

     Cenną dziedziną działalności konspiracyjnej było zorganizowanie życia ówczesnej młodzieży w podziemnym Związku Harcerstwa Polskiego działającym pod kryptonimem "Szare Szeregi". Na obszarze I Rejonu "Marianowo-Brzozów" działał Hufiec Legionowo "Tom" składający się z drużyn: Chotomów, Nieporęt, Legionowo-Przystanek, Choszczówka i Wiśniewo. (ZH 11 s. 50)



     W okresie okupacji, szczególne znaczenie miały prowadzące walkę czynną oddziały dywersji bojowej. W I Rejonie "Marianowo-Brzozów" organizacja dywersji bojowej była bardziej rozbudowana niż w innych Rejonach. W Rejonie tym działał 14-osobowy Oddział Dywersji Bojowej pod dowództwem sierż./ppor. AK Bronisława Majchrzaka "Kajtka".

     Będący w wyłącznej dyspozycji sztabu dowództwa I Rejonu oddział "Kajtka" wykonał 22 akcje dywersyjno-bojowe wykazane w sprawozdaniach dowódcy "Kedywu" OW do Komendy Głównej AK.

     W I Rejonie były zorganizowane ponadto kilkunastoosobowe ODB przy dowódcach trzech batalionów (ZH 1 s. 32-40):
Batalion I, dowódca ODB ppor. rez. Waldemar Wyszkowski "Korwin",
Batalion II, dowódca ODB ppor. Stefan Ziembiński "Soplica",
Batalion III, dowódca ppor./por. Zygmunt Mirecki "Zim".

     ODB przy III batalionie w Nieporęcie jako główne zadanie miał organizację i ochronę zrzutowisk (dla samolotów alianckich); w razie potrzeby był zwiększany do 80-100 żołnierzy z oddziałów liniowych. Oddział ten dnia 30 lipca 1944 r. pod dowództwem ppor. Zygmunta Mireckiego "Zima" opanował koszary niemieckie w Beniaminowie i wyzwolił znajdujący się tam obóz ok. 6000 jeńców radzieckich.

     Oddziały ODB "Brzozów" wg sprawozdań "Kedywu" OW oraz sprawozdania dowódcy I Rejonu wykonały ponad 60 akcji dywersyjno-bojowych (ZH 12/13 s. 47-48).

     Znaczącym faktem w historii walk dywersyjnych w I Rejonie było przeniesienie części żołnierzy 2 kompanii ppor. Jerzego Dudzieca ps. "Puchała" do 2 plutonu 2 kompanii batalionu "Parasol" w listopadzie 1943 r. W maju 1944 r. wzięli oni udział w zamachu na szefa najważniejszego wydziału gestapo w Warszawie Waltera Stamma i innych. (ZH 8 s. 8-14).

     Od sierpnia 1943 do lipca 1944 r. Szkoły Partyzanckie ukończyło 304 elewów. Szkoły Podchorążych działały od czerwca 1942 do listopada 1943 i wypromowały 35 podchorążych.

     Próbą bojową absolwentów Szkół Podchorążych była akcja przetransportowania broni zrzutowej ze zrzutowiska koło Izabelina (gm. Nieporęt) do magazynów pułku i batalionowych (ZH 7 s. 60-68). Ładunek broni dla II batalionu został zatrzymany przez duży oddział nieprzyjaciela. Dwaj podchorążowie M. Stępnowski "Alfa" i S. Felicki "Skiba" podjęli nierówną walkę w obronie transportu, umożliwili mu ucieczkę i uratowali bezcenną broń, ale obaj polegli (ZH 12/13 s. 54-59). Druga grupa podchorążych dostała się do niewoli; po kilku dniach śledztwa zostali zamordowani przez żandarmerię (ZH 7 s. 60-68). W dn. 13 czerwca 1943 ukończyli Szkołę Podchorążych a już 17 czerwca czterech z nich oddało swe młode życie na ołtarzu Ojczyzny (ZH 12/13 s. 59-61).


ŚWIATOWY ZWIĄZEK ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ
Zarząd Okręgu Warszawa-Powiat
Środowiska: "Obroża" i "Grupa Kampinos"

ul. Braci Załuskich 7, 01-733 Warszawa
szzakowp@ibprs.pl