VII Obwód "Obroża" Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej
:::  Aktualna pozycja:  Rejony Obroży \ Rejon IV - 'Fromczyn' - Otwock \ Miejsca walk i pamięci  :::

Miejsca walk i pamięci IV Rejonu 'Fromczyn' - Otwock

ANIN

UL. RZEŹBIARSKA 46, kościół MB Królowej Polski
     Wewnątrz tablica: "Ś.P. Żołnierzom Armii Krajowej IV Rejonu ŤKoralewo Fromczynť VII Obwodu ŤObrożať Warszawa Powiat zmarłym, zaginionym i poległym w walkach o niepodległość Polski w latach 1939-1944. Mieszkańcy Anina". Tablica została poświęcona 5 października 1986 roku.

BŁOTA

UL. PTASIA 34, kościół Maksymiliana Kolbego
     Tablica z szarego granitu, poświęcona pamięci żołnierzy AK 4 Rejonu "Koralewo Fromczyn" zmarłych, zaginionych i poległych w walkach o wolność Polski w latach 1939-1944. Tablicę ufundowali żołnierze pododdziału Dywersji Bojowej z Józefowa, w hołdzie dla poległych i zmarłych kolegów.

CELESTYNÓW

STACJA PKP
     Na granitowym głazie tablica z napisem: "W tym miejscu 20 maja 1943 r. grupa żołnierzy Armii Krajowej odbiła z rąk hitlerowców 49 patriotów polskich przewożonych z więzienia w Lublinie do obozu zagłady w Oświęcimiu. Cześć bohaterom walk o wolność Ojczyzny. Społeczeństwo Celestynowa."

KOŚCIÓŁ NM PANNY
     Wewnątrz dwie tablice: Tablica poświęcona żołnierzom AK i Szarych Szeregów placówki "Wilk", dowódcy placówki Zygmuntowi Szczakowskiemu ps. "Rawa" oraz kapelanowi ks. Eugeniuszowi Banasiewiczowi. Bazą placówki były plebania i dwór "Radzin". Tablicę poświęcono 8 maja 1995 roku. Tablica poświęcona żołnierzom AK poległym 20 maja 1943 roku podczas odbicia więźniów w Celestynowie, por. Stanisławowi Kotorowiczowi ps. "Kron" (cichociemny) i ppor. Włodzimierzowi Styśle ps. "Jan II". Tablica została ufundowana przez mieszkańców Celestynowa. Poświęcono ją 21 maja 1997 roku.

FALENICA

     Tablica z czarnego granitu umieszczona w kruchcie kościoła parafialnego: "Żołnierzom Armii Krajowej Oddziału Bojowego ŤSkrytyť Komendy Dywersji Okręgu Warszawa poległym w walkach z okupantem hitlerowskim 1939-1944. Towarzysze broni". Na tablicy jest wymienionych 15 nazwisk i pseudonimów. Oddział Józefa Czumy ps. "Skryty" (cichociemnego) składał się z czterech jednostek: "Radość", "Falenica", "Wiązowna-Świder" i "Otwock-Karczew". Por. piech. Józef Czuma ps. "Skryty", ur. 6 lutego 1915 roku, przeszkolony w dywersji w Wielkiej Brytanii, zrzucony do kraju w nocy z 17 na 18 lutego 1943 roku, został przydzielony do Kedywu Okręgu AK Warszawa jako dowódca oddziału dywersyjnego (oddział "Skrytego"). Aresztowany przez gestapo 12 lipca 1944 roku w pobliżu Dworca Głównego w Warszawie pod nazwiskiem Zygmunt Krokowski, około 19 lipca został zamordowany w al. Szucha.

UL. WALCOWNICZA (d. Handlowa)     Tablica pamiątkowa umieszczona na dwóch głazach, poświęcona rocznicy bitwy stoczonej pod Falenicą 19 września 1939 roku przez 13 DP Strzelców Kresowych i 3 Lubelski Dywizjon Artylerii Konnej. Uroczyste poświęcenie pomnika nastąpiło 19 września 1990 roku w 51 rocznicę bitwy pod Falenicą.

CMENTARZ WOJENNY
     Pomnik poświęcony żołnierzom WP i AK poległym w walkach z Niemcami w latach 1939-1945. Pomnik usytuowany jest w części środkowej cmentarza wojennego, przyległego do cmentarza parafialnego w Falenicy. Spoczywa na nim 633 żołnierzy i oficerów.

JÓZEFÓW

UL. 3 MAJA, kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
     Tablica granitowa o treści: "Ś.P. żołnierzom Armii Krajowej IV Rejonu ŤKoralewo Fromczynť w Otwocku VII Obwodu ŤObrożať Warszawa Powiat zmarłym, zaginionym i poległym w walkach o niepodległość Polski w latach 1939-1944. Rodziny i towarzysze broni". Tablicę ufundowała grupa żołnierzy 4 Rejonu. Odsłonięcie tablicy odbyło się we wrześniu 1980 roku.
     Na terenie przykościelnym postawiono pomnik wykonany w cemencie. Na postumencie leży krzyż, na końcach ramion są daty powstań: kościuszkowskiego, listopadowego i styczniowego, a na najdłuższym ramieniu krzyża data Powstania Warszawskiego 1 VIII - 2 X 1944 r. Nad krzyżem stojąca postać Chrystusa.
     Obok pomnika postawiono kamień z umieszczoną na nim tablicą upamiętniającą 39 rocznicę wybuchu Powstania. Na tablicy zamieszczono urywek wiersza:
Bo Twoją wolą i zrządzeniem
Byliśmy światu jak na pokaz
Miłością, prawdą i sumieniem
Tablicę ufundowało środowisko żołnierzy VII Obwodu AK "Obroża".

PLAC PRZED URZĘDEM MIASTA
     Pomnik łączniczek AK przedstawiający sylwetkę młodej dziewczyny, symbolizującej patriotyzm i ofiarność tysięcy polskich kobiet walczących podczas II wojny światowej. Powstał z inicjatywy Eugenii Szymczak, komendantki służb sanitarnych AK w Falenicy oraz ŚZŻAK. Autorem jest artysta rzeźbiarz prof. Bohdan Chmielewski, żołnierz AK. Pomnik odsłonięto 29 lipca 2001 roku.

KARCZEW

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY ŚW. WITA, KAPLICA Z TABLICAMI, POŚWIĘCONA OFIAROM II WOJNY ŚWIATOWEJ
     Tablice zawierają nazwiska poległych i zamordowanych żołnierzy i cywilów, obywateli miasta i gminy Karczew, wśród nich dowódcy oddziału Dywersji Bojowej AK w Karczewie por. Izydora Henryka Szyperskiego ps. "Mechanik". Poświęcenia kaplicy dokonał ks. bp Władysław Miziołek w listopadzie 1968 roku.
Tablica poświęcona żołnierzom VII Obwodu AK "Obroża". Na tablicy znak VII Obwodu AK, znak Polski Walczącej w wieńcu laurowym oraz napis: "Ś.P. żołnierzom Armii Krajowej IV Rejonu ŤKoralewo Fromczynť w Otwocku VII Obwodu ŤObrożať Warszawa Powiat zmarłym, zaginionym i poległym w walkach o niepodległość Polski w latach 1939-1944. Rodziny i towarzysze broni".

STADION KLUBU SPORTOWEGO "MAZUR"
     Głaz z tablicą poświęconą ofiarom łapanki na tajnym meczu piłkarskim w 1943 roku. W trakcie nielegalnego meczu piłkarskiego pomiędzy zespołami AKS Karczew i Falą Grochów Niemcy dokonali łapanki wśród uczestników.

RYNEK
     Pomnik poświęcony mieszkańcom Karczewa poległym w obronie Ojczyzny od czasu założenia miasta w 1548 roku do 1945 roku. Pomnik wykonany z piaskowca i płyt marmurowych, na wysokim postumencie rzeźba Orła Białego, w dolnej części pomnika napis na tablicy: "Polegli abyśmy mogli żyć. 1918 1939 1945. Społeczeństwo Miasta i Gminy Karczew". Z prawej strony postumentu: "1548". Z lewej: "1983". Z tyłu: herb miasta Karczewa i tabliczka z nazwiskami fundatorów. Obiekt powstał z inicjatywy żołnierzy AK w Karczewie.

UL. KS. WŁADYSŁAWA ŻABOKLICKIEGO, cmentarz
     Pomnik Orła Białego na grobach żołnierzy poległych we wrześniu 1939 roku i w latach okupacji. Kwatera grobów żołnierskich powstała w czasie działań wojennych na terenie Karczewa we wrześniu 1939 roku. Pomnik Orła Białego został ustawiony przez miejscowe oddziały AK nocą w czasie okupacji. Statua Orła Białego dwumetrowej wysokości została wykonana z betonu przez więźniów zatrudnionych w latach 1938-1939 przy budowie wału przeciwpowodziowego na karczewskich polach wzdłuż prawego brzegu Wisły.

WJAZD DO WSI CAŁOWANIE OD STRONY KARCZEWA

     Płyta z piaskowca na kamiennym postumencie, poświęcona ofiarom egzekucji dokonanej przez Niemców 17 lipca 1942 roku. Treść napisu: "W tym miejscu dnia 17.VII.1942 r. zginęli z rąk faszystów niemieckich: Drewicz Teodor lat 70, właśc. maj. Całowanie, Tokarski Andrzej, por. WP, Możejko Henryk, pchor. WP, Młynarski Jan urzęd. Poczt. W skiej, Koene Jerzy, nar. greckiej. Bojownikom o Wolność i Demokrację Koło ZboWiD Karczew. 19.VII.1981 r."

MALCANÓW

SZKOŁA PODSTAWOWA
     Tablica poświęcona ppor. Marianowi Mazowieckiemu ps. "Ludomir" dowódcy 4 kompanii 4 Rejonu "Fromczyn" VII Obwodu AK "Obroża". Po wkroczeniu wojsk sowieckich, ścigany przez NKWD, zginął w 1944 roku. Był nauczycielem szkoły w Malcanowie. Tablicę odsłonięto w maju 1995 roku.

MICHALIN

GÓRA LOTNIKÓW
     Pomnik lotników alianckich postawiony w lesie w Michalinie, w miejscu gdzie w nocy z 14 na 15 sierpnia 1944 roku spadł samolot niosący pomoc powstańczej Warszawie - Liberator KG 939 "A" z 31 dywizjonu bombowego SAAF (Siły Powietrzne Południowej Afryki). Z 8 osobowej załogi zginęło 3 członków. Samolot wiózł dla walczącej Warszawy broń, amunicję, leki i żywność.

UL. SŁONECZNA 16
     Pomnik wykonany z szarego granitu z płytą z czarnego granitu, poświęcony pamięci poległych w walce z gestapo i żandarmerią niemiecką 4 żołnierzy AK: ppor. Jerzego Wiszniowskiego, kpr. Zofii Wiszniowskiej, kpr. "Alka" i kpr. Jana Firleja.

MIĘDZYLESIE

UL. PAPROCIOWA 2, kościół NMP
     Wewnątrz tablica: "W 70 lecie harcerstwa druhom 91 MDH im. Kościuszki żołnierzom Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę, cześć i chwała 1939-1945". Na tablicy umieszczono imiona i nazwiska 12 mężczyzn.

OLSZYNA MAJDAN

     Tablica na oficynie dworku Haliny Królikowskiej, upamiętniająca pobyt gen. Michała Tokarzewskiego Karaszewicza i płk. dypl. Stefana Roweckiego w październiku 1939 roku.

OTWOCK

UL. ARMII KRAJOWEJ
     Na skwerze im. Szarych Szeregów obelisk w kształcie opaski znicza wykonany ze stopu miedzi na podłożu z kamienia, poświęcony żołnierzom AK 4 Rejonu "Fromczyn" oraz Szarych Szeregów hufiec "Sosna" Źw Otwocku.

CMENTARZ PARAFIALNY
     Mogiła zbiorowa zawierająca szczątki 397 nieznanych ofiar z okresu 1944-1945. Ekshumacji dokonano w kwietniu 1989 roku z rowu porosłego sosnami poza terenem cmentarza. W obrębie mogiły postawiono 3 krzyże.
     Płyta z piaskowca, poświęcona żołnierzom WP poległym w kampanii 1939 roku.
     Obelisk z piaskowca poświęcony żołnierzom LWP poległym w latach 1944-1945.

KOŚCIÓŁ ŚW. WINCENTEGO A PAULO
     Tablica z szarego marmuru pamięci komendantów AK 4 Rejonu "Koralewo-Fromczyn" VII Obwodu "Obroża" w latach 1940-1944: Mieczysława Sawickiego ps. "Maciej", rtm. Edmunda Grunwalda ps. "Jarema", kpt. Antoniego Dorożyńskiego ps. "Michał", kpt. Stanisława Szulca ps. "Kania". Ufundowana przez żołnierzy AK, poświęcona 11 listopada 1999 roku.
     Tablica z czarnego marmuru, poświęcona żołnierzom AK 4 Rejonu "Koralewo-Fromczyn" zmarłym, zaginionym i poległym w walkach o niepodległość Polski w latach 1939-1944.
     Tablica poświęcona ppor. Zygmuntowi Migdalskiemu ps. "ZZ", dowódcy dywersji 4 Rejonu.

UL. WŁADYSŁAWA REYMONTA
     Głaz upamiętniający zagładę Żydów z getta otwockiego. Na tablicy wykuty napis w językach polskim i hebrajskim: "Miejsce straceń 5000 Żydów, którzy 19-ego VIII 1942 r. zginęli z rąk hitlerowskich ludobójców. Cześć Ich pamięci!"

PĘCLIN

     Kapliczka przy szosie z tablicą, poświęconą cichociemnym i żołnierzom AK. W latach 1939-1944 okolice wsi Pęclin były miejscem koncentracji wielu zgrupowań AK oraz wydarzeń związanych z konspiracją. Nocą 3 kwietnia 1944 roku placówka AK kryptonim "Pierzyna" przyjęła 4 skoczków oraz broń. Dowódcą placówki był por. Marian Mazowiecki ps. "Ludomir".

POGORZEL WARSZAWSKA

     Obelisk z szarego piaskowca z metalową tablicą. Oddziały AK i AL przeprowadziły w pobliżu stacji kolejowej cztery akcje zbrojne na niemieckie transporty wojskowe, zadając Niemcom znaczne straty w ludziach i sprzęcie, dezorganizując transport kolejowy okupanta.

RADOŚĆ

UL. WILGI, kościół parafialny Matki Boskiej Anielskiej
     Tablica z czarnego granitu umieszczona w kruchcie kościoła: "Ś.P. żołnierzom Armii Krajowej Oddziału Dywersji Bojowej ŤRadośćť w IV Rejonie Koralewo-Fromczyn w Otwocku VII Obwodu ŤObrożať Warszawa Powiat, zmarłym, zaginionym i poległym w walce o wolność i niepodległość Polski w latach 1939-1944. Koledzy z ODB ŤRadośćť w 50. rocznicę utworzenia Kedywu". Z lewej strony tablicy wizerunek Orła Białego oraz Krzyż Armii Krajowej. Tablicę odsłonięto 8 listopada 1992 roku w czasie uroczystej mszy św. celebrowanej przez ks. bp. Stanisława Kędziorę.

WAWER

UL. 27 GRUDNIA, cmentarz
     27 grudnia 1939 roku Niemcy dokonali w Wawrze masowej zbrodni na mieszkańcach Wawra i Anina. W egzekucji zginęło 107 mężczyzn. Był to odwet za zabójstwo dzień wcześniej 2 podoficerów z niemieckiego batalionu budowlanego (Baubataillon). Niemcy zostali zastrzeleni w lokalu miejscowej restauracji przez znanych w okolicy bandytów - Mariana Prasułę i Stanisława Dąbka. W 1944 roku, po zajęciu Pragi, w miejscu egzekucji wystawiono pomnik mauzoleum.

UL. TADEUSZA KOŚCIUSZKI (d. Śnieżki) na tzw. Glinkach
     Cmentarz Ofiar Wojny 1939-1945, miejsce spoczynku obrońców stolicy z 1939 roku pochodzących z gminy Wawer, rozstrzelanych w Wawrze 27 grudnia 1939 roku, żołnierzy polskich i radzieckich poległych w walkach o Pragę w 1944 roku oraz innych zamordowanych w Wawrze i Aninie w czasie okupacji.

WIĄZOWNA

KOPIEC PRZY URZĘDZIE GMINY
     Obelisk z piaskowca z wmontowaną tablicą metalową z napisem: "W hołdzie żołnierzom RZ plitej, w tym Armii Krajowej VII Obwodu ŤObrożať IV Rejonu ŤFromczyn".

CMENTARZ PARAFIALNY
     Kwatera żołnierzy WP poległych w latach 1939-1945.

KOŚCIÓŁ ŚW. WOJCIECHA
     Tablica z czarnego granitu, poświęcona pamięci poległych i zmarłych żołnierzy WP walczących o wolność Ojczyzny w latach 1939-1945 i żołnierzy AK VII Obwodu "Obroża" Rejon Wiązowna.

ZERZEŃ

CMENTARZ PARAFIALNY
     Obelisk z szarego granitu, poświęcony nieznanym żołnierzom poległym w latach 1944-1945.

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY
     Tablica z czarnego granitu, poświęcona pamięci żołnierzy Armii Krajowej 4 Rejonu "Koralewo-Fromczyn", poległych, zaginionych i zmarłych w latach 1939-1944.


ŚWIATOWY ZWIĄZEK ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ
Zarząd Okręgu Warszawa-Powiat
Środowiska: "Obroża" i "Grupa Kampinos"

ul. Braci Załuskich 7, 01-733 Warszawa