VII Obwód "Obroża" Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej
:::  Aktualna pozycja:  Rejony Obroży / Rejon V - 'Gątyń' - Piaseczno / Struktura oddziałów  :::

Struktura Oddziałów Obwodu Mokotów

     Dla zrozumienia usytuowania jednostek "Obroży" w strukturach oddziałów bojowych Mokotowa niezbędne jest przypomnienie organizacji pułków "Baszta" i "Waligóra".

     18 VIII 1944 r. dowództwo V obwodu "Mokotów" objął ppłk broni pancernej Józef W. Rokicki "Karol". Komendantem VI Rejonu V Obwodu Mokotów i zarazem dowódcą pułku "Baszta" został ppłk  piech. Stanisław Kamiński "Daniel". Funkcje te pełnił do 25 IX, to jest do dnia, w którym został ranny. Od 25 IX  p.o. dowódcy pułku "Baszta" był mjr Kazimierz Szternal "Zryw".

     Działania bojowe na Mokotowie w drugiej połowie sierpnia odbywały się według opracowanego przez ppłk. "Daniela" szczegółowego rozkazu bojowego, obejmującego następujące zadania:

  1. dla oddziałów leśnych, w tym batalionu "Krawiec" - przebicie się przez linię frontu na Sadybę drogą między Wilanowem a Wolicą;
  2. dla oddziału mokotowskiego, specjalnie do tego celu wydzielonego i pozostającego pod dowództwem rtm.  Andrzeja A. Czaykowskiego "Gardy" - współdziałanie z  akcją oddziałów leśnych od północy.

     W skład pułku "Baszta" wchodziły: batalion "Bałtyk" (kompanie B1, B2 i B3), batalion "Olza" (kompanie 01, 02 i 03 oraz grupa "Withala"), batalion "Karpaty" (kompanie K1, K2, K3, K4), kompanie saperów, ochotników, a także oddział motorowy i tabory. Do pułku "Baszta" przydzielono: 4 kompanie Wojskowej Służby Ochrony Powstania (WSOP), grupę artyleryjską "Granat" (po 3 VIII - 6 plutonów) i  dywizjon warszawski 7 pułku ułanów "Jeleń".

     Przy dowództwie V  Obwodu Mokotów istniała kompania ochrony sztabu - OS V  dowodzona przez por. Michała Bylinę "Michała".

     Od 4 IX z żołnierzy grupy artyleryjskiej "Granat" utworzono oddział dywersji bojowej pod dowództwem por. Waldemara Olszewskiego "Waldemara", składający się z dwóch plutonów.

     Pułk "Waligóra" (po 20 IX na mocy rozkazu gen. "Montera" przemianowany na 30 pułk piechoty) był do 1 IX dowodzony przez mjr. art. o  pseudonimie "Bruno", "Brzozowski", a od 1 IX przez ppłk. dypl. Remigiusza A. Grocholskiego "Waligórę". Ppłk  "Waligóra" został 25 IX ranny i powierzył pełnienie obowiązków dowódcy pułku kpt. rez. piech. Jackowi J. Wyszogrodzkiemu "Januszowi". W skład pułku "Waligóra" wchodziły dwa bataliony "Ryś" i "Oaza".

     Dowódcą batalionu "Ryś", utworzonego 20 VIII, był rtm. Andrzej R. Czaykowski "Garda", który ranny na Sielcach został po 15 IX zastępcą dowódcy batalionu "Oaza-Ryś".

     W skład batalionu "Ryś" wchodziły: kompania "Gustaw" (dowódca por. rez. Andrzej Chyczewski "Gustaw"), kompania "Krawiec", wywodząca się z batalionu "Krawiec" V Rejonu "Gątyń" VII Obwodu "Obroża" (dowódca ppor. Stanisław Milczyński "Gryf", trzykrotnie ranny) oraz pluton 686 "Grochów" (dowódca ppor. Roman Sitkowski "Wiktor"; ranny 27 VIII na ul. Podchorążych). Do tego plutonu włączono drużynę z  plutonu 760 III Rejonu "Dęby" VII Obwodu "Obroża", która w dwóch grupach przeprawiła się 26/26 VIII oraz 27/28 VIII na Sielce.

     Kompania "Krawiec" składała się z dwóch plutonów: plutonem 1 dowodził ppor.  Henryk Maciejewski "Lech" (ranny 18 VIII, zginął 30 VIII  w zbombardowanym szpitalu na ul. Chełmskiej). Dowództwo po nim objął plut. pchor. Janusz Radomyski "Cichy". Plutonem 2 dowodził por. Paulin Laskowski "Twardy" (pod koniec sierpnia mianowany dowódcą wydzielonego oddziału), po nim dowództwo plutonu 2 objął sierż. Roman Mrozowski "Boruta". Ponadto w skład kompanii "Krawiec" wchodziła: samodzielna drużyna minerska (dowódca ppor. Kazimierz Michniewicz "Orion").

     Szefem kompanii "Krawiec" był plut. pchor. Leonard Klimczak "Łuka".

     Do batalionu "Ryś" został przydzielony oddział dywersji bojowej (ODB) artyleryjskiej grupy "Granat" (cztery plutony szturmowe) oraz oddział por. "Withala".

     Batalion "Oaza" został utworzony 26 VIII. W jego skład wchodziły kompanie: "Legun" i "Sadyba", pluton 687 "Grochów", dwie kompanie WSOP, dywizjon ułanów "Jeleń", pluton PAL por. "Genka" i  część 3 szwadronu 1 pułku szwoleżerów. Dowódcą batalionu "Oaza" był kpt. Jacek J. Wyszogrodzki "Janusz", który po 15 IX objął dowództwo batalionu "Oaza-Ryś", a od 25 IX  pełnił obowiązki dowódcy pułku "Waligóra".




Opracowano na podstawie: L.M. Bartelski "Mokotów 1944", Wyd. MON, Warszawa 1971, wyd. I (ss. 357, 382, 556-568, 569) oraz Archiwum "Obroży". Skorygowano numery plutonów "Grochów" i datę śmierci por. Henryka Maciejewskiego.

ŚWIATOWY ZWIĄZEK ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ
Zarząd Okręgu Warszawa-Powiat
Środowiska: "Obroża" i "Grupa Kampinos"

ul. Braci Załuskich 7, 01-733 Warszawa
szzakowp@ibprs.pl