VII Obwód "Obroża" Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej
:::  Aktualna pozycja:  Oddziały Kresowe \ Historia  :::

Historia Zgrupowania Armii Krajowej

     Polski Oddział Partyzancki (POP) im. Tadeusza Kościuszki powstał na początku czerwca 1943 roku w majątku Kul na terenie Ośrodka Stołpeckiego AK "SŁUP" w Okręgu Nowogródzkim AK "NÓW". Zadaniem Oddziału była dywersja i walka z Niemcami. Po zwiększeniu liczebności wiosną 1944 roku Oddział przemianowano na Zgrupowanie Stołpecko-Nalibockie AK. Formacjom piechoty nadano numeracje 78 pp, a kawalerii 27 p. uł. oraz 23 p. uł.

     Oddział w 1943 r. dwukrotnie był rozbity niemal całkowicie. Najpierw przez Niemców w czasie trwającej od 13 lipca do 8 sierpnia 1943 r. operacji pacyfikacyjnej "Herman" obejmującej Puszczę Nalibocką i jej otoczenie. Ponownie Oddział został zniszczony przez partyzantkę sowiecką, z którą przez 5 miesięcy współdziałano w walce z Niemcami. Oficerów Oddziału (wykaz), zaproszonych na naradę do sztabu partyzantki sowieckiej, w dniu 1 grudnia 1943 r. podstępnie aresztowano, a żołnierzy, którym nie udało się zbiec, rozbrojono i wcielono do oddziałów partyzantki sowieckiej lub rozstrzelano.

     Władze sowieckie, uważały tereny II Rzeczypospolitej zajęte w 1939 r. za własne, a działające na nich polskie oddziały partyzanckie traktowały jako wroga. Sowieci konsekwentnie działali w celu zniszczenia śladów polskości na tych ziemiach, a polskiej partyzantki w szczególności. Bezwzględność tych działań doskonale ilustruje "Rozporządzenie bojowe":

     Podany niżej tekst jest tłumaczeniem oryginalnego 9-go egzemplarza rozkazu skierowanego do sowieckiego oddziału partyzanckiego im. Ryżaka brygady im. Stalina.


-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Egzemplarz nr 9                                              "Ściśle tajne"


Ujawnienie w czasie trwania operacji będzie karane.


ROZPORZĄDZENIE BOJOWE


     Do dowódcy i komisarza oddziału partyzanckiego im. Ryżaka brygady im. Stalina, 30 listopada 1943 roku, godzina 1500.

     W celu wykonania rozkazu szefa Centralnego Sztabu Ruchu Partyzanckiego przy Kwaterze Głównej Dowództwa Armii Czerwonej generala-lejtnanta Ponomarienko i pełnomocnika Centralnego Sztabu Ruchu Partyzanckiego przy Kwaterze Głównego Dowództwa i KC KP(b)B na obwód baranowicki generała-majora Płatona, 1 grudnia 1943 roku, punktualnie o godzinie 7 rano we wszystkich miejscowościach rejonów przystąpić do rozbrajania polskich legionistów "partyzantów". Odebraną broń i dokumenty zarejestrować, a wszystkich legionistów razem z odebraną bronią dostarczyć do polskiego obozu Miłaszewskiego w rejonie wsi Niestorowicze w rejonie Iwienieckim.

     Jeżeli podczas rozbrajania legioniści będą stawiać opór, należy użyć siły aż do rozstrzelania.

     W przypadku użycia broni przez polskich legionistów "partyzantów" - rozstrzeliwać na miejscu.

     Z chwilą otrzymania niniejszego rozkazu natychmiast roześlijcie go ściśle poufnymi listami do dyspozycji w rejony operacyjne wszystkich grup, plutonów, kompanii z poleceniem wykonania.

     Rozkaz należy trzymać w ścisłej tajemnicy.

     Za ujawnienie rozkazu przez jakąkolwiek grupę będą osobiście odpowiadać dowódcy oddziałów.



Dowódca Brygady im. Stalina                                              Komisarz Brygady im. Stalina
( - ) płk Gulewicz                                              ( - ) ppłk Muraszow

                                                                        Szef Sztabu Brygady
                                                                   ( - ) ppłk Karpow



Odbito 10 egz.
egz. nr 1 do akt, egz nr 2-3 do oddziału "Bolszewik", egz. nr 4-5 do oddziału im. Suworowa, egz. nr 6-7 do oddziału im. Czapajewa, egz. nr 8 do oddziału im. Budionnego, egz. nr 9 do oddziału im. Ryżaka, egz. nr 10 do oddziału...(brak wpisu)

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


     27 listopada 1943 r. Sztab Zgrupowania Iwienieckiego (sowieckiej partyzantki) zaprosił wszystkich polskich oficerów na naradę 1 grudnia rano. Jadących na naradę aresztowano i rozbrojono. Brygady im Stalina i Frunzego otoczyły i rozbroiły, pozbawiony dowódców, oddział partyzancki AK w miejscu zakwaterowania.

     W dniu wymarszu na zachód 29 czerwca 1944 r. odbudowany i dobrze uzbrojony Oddział liczył ponad 900 żołnierzy. Dotarł do Dziekanowa Polskiego 26 lipca 1944 r. Po paru dniach został przez Komendę Główna AK skierowany na tereny VII Obwodu "Obroża", do 8 Rejonu w Puszczy Kampinoskiej. Tu, dobrze uzbrojone i zorganizowane, zaprawione w walkach partyzanckich Zgrupowanie Stołpecko-Nalibockie stało się trzonem sił bojowych Rejonu. Po połączeniu z oddziałami lokalnymi Zgrupowanie, zostało przemianowane na pułk "Palmiry-Młociny", a następnie w "Grupę Kampinos" AK.

     W czasie trwania Powstania Warszawskiego żołnierze Zgrupowania brali udział w ponad 40 bitwach z Niemcami. Z wyjątkiem bitwy o Lotnisko Bielańskie (2-8-44) i dwóch natarć na Dworzec Gdański (20/21 i 22.8.44) walki Grupy Kampinos były zwycięskie, a stosunek poległych Niemców do poległych Polaków przekraczał 8:1. W tym okresie zaopatrywano Powstańców Warszawy w broń, amunicję, środki opatrunkowe i żywność. Przyjmowano zrzuty alianckie. Blokowano Niemcom dostęp do Warszawy od północy i północnego-zachodu. Obszar Puszczy Kampinoskiej niedostępny dla Niemców otrzymał nazwę "Niepodległej Rzeczypospolitej Kampinoskiej".

     Pod koniec Powstania Warszawskiego, w ostatniej dekadzie września Niemcy zgromadzili znaczne siły, w tym: artylerię, ciężkie czołgi i lotnictwo, w celu zniszczenia polskich oddziałów w Puszczy Kampinoskiej. Wobec braku możliwości obrony przed jednoczesnymi atakami dużych sił z północy i południa dowódca mjr A. Kotowski "Okoń" wydał rozkaz przemarszu Grupy Kampinos w lasy świętokrzyskie. W dniu 29.9.44 r., otoczona pod Jaktorowem przez przeważające siły niemieckie, "Grupa Kampinos" została rozbita.

     Po bitwie pod Jaktorowem część Oddziału przedarła się w lasy kielecko-radomskie. Tam walczyła w składzie 25-go p.p. Ziemi Piotrkowsko-Opoczyńskiej AK jako jego 3 batalion. Od 12 listopada 1944 r. do 17 stycznia 1945 r. walczyła jako Samodzielny Szwadron Ułanów "Doliny".

     W okresie od powstania do rozwiązania Oddział brał udział w ponad 230 bitwach i potyczkach z wrogami. Straty osobowe ujęte w "Spisie" to ponad 720 zabitych. Liczby te świadczą o aktywności, żywotności i woli walki. Uwzględniając działania na różnych terenach, odległych o kilkaset kilometrów, jest to ewenement nie mający precedensu w wojnie partyzanckiej. Było to możliwe dzięki patriotyzmowi i dyscyplinie żołnierzy oraz doskonałemu dowodzeniu oddziałem przez jego ostatniego dowódcę cichociemnego por. Adolfa Pilcha "Górę-Dolinę".


ŚWIATOWY ZWIĄZEK ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ
Zarząd Okręgu Warszawa-Powiat
Środowiska: "Obroża" i "Grupa Kampinos"

ul. Braci Załuskich 7, 01-733 Warszawa
szzakowp@ibprs.pl