VII Obwód "Obroża" Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej
:::  Aktualna pozycja:  Ochrona Pamięci AK \ Analiza działalności ZOP AK \ Rok 2011  :::

WISŁĄ przez MIASTO NIEUJARZMIONE

     Pod takim hasłem odbył się w dniach 30 i 31 lipca i 1 sierpnia 2011 roku spływ kajakowy dla uczczenia 67 rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego zorganizowany przez Fundację AVE. Głównymi organizatorami rejsów byli: prezes Fundacji AVE Bartłomiej Włodkowski oraz działacze tej Fundacji m.in. Agnieszka Włodkowska.

     30 lipca br. w paradnym rejsie kajaków po Wiśle uczestniczyło 70 zawodników - całe rodziny z dziećmi, z których najmłodsze miały 5 lat. Wszyscy ubrani byli w białe bądź czerwone koszulki sportowe, kajaki udekorowane biało-czerwonymi chorągiewkami i banderami-plakatami z kotwicą Polski Walczącej. Na prawym brzegu Wisły nieopodal przystani na Wale Miedzeszyńskim odbyło się spotkanie uczestników rejsu i jego organizatorów ze świadkami wydarzeń sprzed 67 lat.

     Pola Cudna-Kowalska ze Zgrupowania „Obroży” opowiedziała o ogólnej sytuacji na prawobrzeżnej stronie Wisły, na przedpolu Warszawy. Zadaniem operacyjnym realizowanym przez oddziały AK I Rejonu „Marianowo-Brzozów” było odcięcie Niemcom dróg komunikacyjnych z powstańczą Warszawą. W efekcie doszło do wykolejenia niemieckiego pociągu z zaopatrzeniem na odcinku Chotomów-Legionowo i walk zbrojnych 1 i 3 sierpnia, których główny ciężar spoczywał na 3 kompanii AK I batalionu Legionowo; poległ tu por. Stefan Krasiński „Kacper”- dowódca 3 kompanii oraz kilku jego żołnierzy. Opowiedziała też o brawurowej przeprawie przez Wisłę ponad 200 żołnierzy pod dowództwem por. Bolesława Szymkiewicza „Znicza” z I Rejonu i kontynuowaniu walki w Puszczy Kampinoskiej, gdzie w składzie „Grupy Kampinos” (VIII Rejon „Łęgi”, dowódca kpt. Józef Krzyczkowski „Szymon”) walczyło m.in. Zgrupowanie Stołpecko-Nalibockie.

     Szczególnie żywe zainteresowanie wzbudziła historia walecznego zgrupowania kresowego. Oddziały piechoty i kawalerii w sile pułku (ok. 1 000 ludzi) pod dowództwem „cichociemnego” por. Adolfa Pilcha „Doliny” w końcu lipca 1944 dokonały brawurowego rajdu z dawnych polskich Kresów Wschodnich poprzez tereny okupowane przez Niemców i znalazły się na terenach podwarszawskich. Iście fortelem Zagłoby udało się por. „Dolinie” przeprowadzić oddziały i objuczone tabory przez most w Nowym Dworze Mazowieckim i przebić do Dziekanowa Polskiego na obrzeżach Puszczy Kampinoskiej.

     Partyzanci kresowi walczyli w składzie Grupy Kampinos, stoczyli wiele walk i potyczek z wrogiem, w większości zwycięskich. Żołnierze puszczańscy szli na rozkaz gen. „Bora” na pomoc powstańczej Warszawie i usiłowali nawiązać kontakt z walczącymi oddziałami Starówki. Dwukrotne natarcia w nocy na 21 i 22 sierpnia 1944 przekształciły się w krwawe boje, w których poległo ponad 450 żołnierzy, a 100 zostało rannych. Większość poległych to żołnierze-partyzanci z Puszczy Nalibockiej.

     Z Wału Miedzeszyńskiego uczestnicy rejsu przepłynęli w rejon Mostu Poniatowskiego na praskim brzegu Wisły i tu zakotwiczyły dla wysłuchania kolejnych opowieści z sierpniowych dni 1944 roku. Tematem tego spotkania było powstanie widziane oczami dzieci.

     Pod arkadami mostu, osłaniającego nas przed deszczem i zimnem, Zofia Skirzyńska-Zboralska z Belgii, rodowita warszawianka, mówiła o radości z wybuchu Powstania, które zastało ją z siostrami w domu na Elektoralnej, potem o dramacie wypędzenia i wędrówce w skwarze pod karabinami Niemców, o strasznym dla 10-letniego wówczas dziecka widoku stosu nadpalonych ciał pomordowanych i rozstrzelanych mieszkańców Woli!

     Pani Wanda Gołębiowka uczestniczka dotychczasowych rejsów, przewodniczka kajakowa, w dniach powstania 8-letnia dziewczynka, opowiadała o swoich przeżyciach na Mokotowie, gdzie mieszkała z rodzicami, babcią, ciotką, siostrą i maleństwem – dopiero co urodzoną córeczką najstarszej siostry, która tuż przed wybuchem powstania została aresztowana i przepadła bez wieści. Dla maleństwa trzeba było zdobywać mleko! I zdobywała je mała bohaterka ośmioletnia Wanda!

     Niedługo po wybuchu powstania - czytamy w okolicznościowym biuletynie-folderze wydanym przez Fundację AVE - wzdłuż ulicy Puławskiej, na wysokości kościoła św. Michała, tuż pod oknami mieszkania państwa Gołębiowskich, wyrosła barykada, która stała się miejscem codziennej próby odwagi, wytrwałości, dojrzałości... dla dzisiejszej 71-latki (...), której powstańcze wspomnienia spisała 17-letnia Ola Borycka, uczennica warszawskiego Liceum Ogólnokształcącego im. Powstańców Warszawy.

     „Pocichutku i niezauważalnie przemykam pod barykadą. (...) Serce bije szybciutko. Przeszłam! Właściwie mogę powiedzieć, że mleko dla dzieciątka zdobyte! Mimo strachu uśmiecham się. Jeszcze tylko droga powrotna i będę mogła poczuć się jak mała bohaterka – zadanie wykonane!

     O, już dochodzę do drewnianego domku. Jak zwykle na progu czeka na mnie pan z mlekiem od kozy. Pośpiesznie podaje mi bańkę. Na moim czole palcem wykonuje znak krzyża. Trzymam mocno bańkę i szybkim krokiem kieruję w stronę domu. Mijam kościół. Lubię popatrzyć na figurę Matki Boskiej. Tak słodko się uśmiecha... jakby chciała dodać mi odwagi do pokonania barykady. Teraz jest trudniej. Mam bańkę z cennym mlekiem. ... Nagle gdzieś niedaleko seria z automatu. Świst kul. Za chwilę ogromny huk. ... Wpadam do domu. W drzwiach stoi mama – w rękach ściska różaniec. Przytula mnie z całej siły. Bez słowa oddaję jej mleko... „

     Wiatr i deszcz tego dnia nie zaćmił atmosfery powagi i zadumy nad heroiczną walką o wymarzoną wolność Warszawy stolicy Polski!

     To była żywa atrakcyjna dla młodzieży i dorosłych lekcja historii - na tle Wisły z panoramą wieżowców lewobrzeżnej Warszawy - współczesnej nowoczesnej.

     Serdecznie dziękujemy organizatorom rejsu kajakowego: Agnieszce i Bartłomiejowi Włodkowskim, dziękujemy wykonawcom pięknego koncertu pieśni powstańczych oraz wszystkim uczestnikom, a zwłaszcza młodzieży za kultywowanie pamięci Powstania Warszawskiego 1944.

Pola Kowalska „ Anielka” z „Obroży”



CHOTOMÓW, JABŁONNA, LEGIONOWO W HOŁDZIE POLEGŁYM

     1 sierpnia 2011 r. odbyła się uroczystość w miejscu pamięci narodowej na pograniczu Chotomowa i Legionowa pod pomnikiem-obeliskiem wzniesionym ku czci por. Stefana Krasińskiego „Kacpra” i powstańców poległych w dniach 1 – 3 sierpnia 1944 roku w walkach na odcinku Chotomów-Legionowo.

     Uroczystość prowadził przewodniczący Zespołu Ochrony Pamięci AK przy Kole nr 1 ŚZŻAK w Legionowie Wojciech Jeute, wicedyrektor Muzeum w Legionowie.

     W okolicznościowych przemówieniach, które wygłosiły: Olga Muniak wójt Gminy Jabłonna oraz prezesi Kół ŚZŻAK z Legionowa i Chotomowa: Bronisława Romanowska Mazur i Pola Cudna-Kowalska podkreślono m.in., że Chotomów, Jabłonna i Legionowo łączy wspólna przeszłość i walka o wolność! „Od zawsze razem jak niegdyś! Dziś razem oddajemy hołd bohaterom, którzy oddali życie, przelali krew, byśmy mogli się cieszyć wolnością i przeobrażeniami, o jakich mogli tylko śnić nasi ojcowie”.

     Ksiądz płk Leszek Kołoniecki, proboszcz parafii p.w. Wniebowzięcia NMP w Chotomowie odmówił modlitwę za poległych i zmarłych powstańców. W skupieniu i zadumie minutą ciszy uczczono bohaterstwo powstańców i ofiarę ich krwi.

     Wiązanki kwiatów pod pomnikiem złożyły delegacje z Kół ŚZŻAK z Chotomowa i Legionowa, prezydent miasta Legionowo Roman Smogorzewski, wójt Gminy Jabłonna Olga Muniak, Dyrekcja Szkoły w Chotomowie, Kierownictwo Gminnego Ośrodka Kultury w Chotomowie. Niespodzianką i miłym zaskoczeniem było złożenie u stóp pomnika pięknego biało-czerwonego wieńca przez miejscowych kibiców sympatyków Legii.

     Zapalono znicze, wysłuchano wiązanki melodii powstańczych.

     Pani wójt Gminy Jabłonna Olga Muniak wraz z kombatantami z Koła nr 11 ŚZŻAK z Chotomowa (Wanda Jabłońska, Pola Kowalska, Wacław Jabłoński, Teresa.....) i paniami z Ośrodka Kultury (Elżbieta Frydrychowicz, Edyta Czyżewska) złożyły kwiaty na grobach powstańców: por. Stefana Krasińskiego „Kacpra”, por. Zygmunta Dąbrowskiego „Błyskawicy”, Jana Mazura „Brzozy”, księdza proboszcza Mieczysława Królaka, na grobach pomordowanych przez hitlerowców żołnierzy AK spoczywających na parafialnym cmentarzu w Chotomowie.

     Tego dnia delegacja Koła ŚZŻAK z Legionowa z koleżanką prezes tego Koła Bronisławą Romanowską Mazur oraz prezydentem miasta Legionowo Romanem Smogorzewskim złożyła kwiaty i zapaliła znicze:
- przy kwaterze wojskowej na cmentarzu w Legionowie,
- na rondzie Rodziny Rykaczewskich przu ul. Jasnogórskiej i Rottgera,
- pod tablicą pamięci por. AK Wandy Tomczyńskiej przy Jagiellońskiej,
- pod pomnikiem poległych harcerzy Szarych Szeregów na Osiedlu Batorego,
- pod obeliskiem upamiętniającym ppłk. Romana Kłoczkowskiego dowódcy I Rejonu „Brzozów” przy ul. Polnej i Słonecznej,
- pod obeliskiem Sybiraków na Osiedlu Piaski.

     1 sierpnia o godzinie 17 odbyły się dalsze uroczystości w Legionowie: apel poległych i składanie kwiatów pod pomnikiem Polski Walczącej na rondzie Armii Krajowej. Wieczorem w kościele Garnizonowym w Legionowie została odprawiona uroczysta msza święta, wysłuchano okolicznościowego koncertu.

Pola Kowalska





Fot. 1. Dowódca 1. Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej generał brygady Grzegorz Duda w otoczeniu oficerów




Fot. 2. Przemawia prezydent Legionowa Roman Smogorzewski




Fot. 3. Delegacja Koła ŚZŻAK po złożeniu kwiatów




Fot. 4. Wspomnienie poległych (wobec braku kompanii honorowej WP - w wykonaniu cywilnym)




Fot. 5. Wieniec z napisem: "BOHATERSKIM POWSTAŃCOM - KIBICE LEGII WARSZAWA"




Fot. 6. Ukwiecony pomnik Polski Walczącej. W głębi flaga narodowa z "kotwicą" trzymana wytrwale przez kibiców Legii




Fot. 7. Sztandar koła ŚZŻAK w kościele garnizonowym




Fot. 8. Koncert pieśni patriotycznych w kościele garnizonowym

Opr. Wojciech Jeute



JAKTORÓW, BUDY ZOSINE
na szlaku walk „Grupy Kampinos”

     25 września 2011 roku, w 67 rocznicę bitwy pod Jaktorowem oddziałów AK „Grupy Kampinos” z Niemcami, na cmentarzu wojennym w Budach Zosinych odbyła się uroczystość z udziałem Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego.


fot. Łukasz Kamiński

     „W ofierze życia i poświęceniu polskich żołnierzy, w tym oddziałów AK „Grupy Kampinos”, tkwi źródło naszych współczesnych sukcesów i zwycięstw. Jestem dzisiaj tutaj na Cmentarzu Wojennym AK w Budach Zosinych jako prezydent Polski i pochylam głowę przed grobami żołnierskimi w imieniu całego narodu (...) Polską wolność można mierzyć różnymi miarami, ale jedną z najważniejszych jest wszystko to, co wiąże się z tym cmentarzem. - To miara skali wysiłku, poświęcenia i ofiary życia. W tamtej porażce, w tamtej śmierci są źródła i korzenie naszych współczesnych sukcesów i zwycięstw. (...) trzeba się co roku spotykać na tym cmentarzu, mierząc polską wolność także tymi żołnierskimi krzyżami. (fragmenty przemówienia wg PAP)

     Prezydent RP Bronisław Komorowski otrzymał na pamiątkę album „Grupa Kampinos” AK z dedykacją autora mjr. Jerzego Koszady, Urszuli Przymus - prezes Rady Pamięci Niepodległej Rzeczpospolitej Kampinoskiej i wiceprezesa „Grupy Kampinos” ppor. Leszka Andrzeja Mroczkowskiego.

     11 września 2011 w Izabelinie odbyła się inscenizacja walk partyzanckich „Grupy Kampinos” połączona z odznaczeniem „Grupy Kampinos” AK medalem Pro Memoria.

Urszula Przymus, Leszek Mroczkowski
Środowisko „Grupa Kampinos”



XXV-LECIE SZKOŁY IMIENIA „OBROŻY”

     2 maja 1994 roku odbyła się uroczystość nadania Szkole Podstawowej nr 7 w Legionowie imienia VII Obwodu Armii Krajowej „Obroża” i wręczenie sztandaru. Wśród wielu znakomitych gości byli wówczas wicepremier minister edukacji narodowej Aleksander Łuczak, prezes Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Aleksander Tyszkiewicz, prezes Zarządu Okręgu Warszawa-Powiat ŚZŻAK Edward Dietrich, prezydent miasta Legionowo Andrzej Kicman, przedstawiciele środowisk kombatanckich.
     W odświętnie udekorowanej sali rekreacyjnej z motywami Armii Krajowej na ścianach, z dekoracją sceniczną przedstawiającą fragment powstańczej Warszawy nastąpiło otwarcie uroczystości powitalnym przemówieniem dyrektor szkoły pani Niny Kretowicz.”
(z relacji Jana Balińskiego „Kruka” – Zeszyty Historyczne „Na przedpolu Warszawy”, nr 2/3, sierpień 1994).

     27 września 2011 roku w Jubileusz 25-lecia Szkoły została odprawiona msza święta w kościele p.w. Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa w Legionowie, koncelebrowana przez ks. biskupa Stanisława Kędziorę.

     Część oficjalna uroczystości odbyła się na terenie Szkoły. W progach gości witała delegacja uczniów, a na sali gimnastycznej dyrektor Małgorzata Marszałek. Pośród dostojnych gości znaleźli się ks. biskup Stanisław Kędziora, ks. proboszcz Hieronim Średnicki, zastępca Prezydenta Miasta Piotr Zadrożny, przewodniczący Rady Miasta Janusz Klejment, poseł na Sejm RP Zenon Durka, wizytator Kuratorium Oświaty w Warszawie Elżbieta Kąkiel, Paweł Nastula reprezentujący Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, prezes Oddziału Powiatowego Związku Nauczycielstwa Polskiego w Legionowie Elżbieta Pazio, liczni kombatanci z „Obroży” m.in. prezes Koła ŚZŻAK w Legionowie Bronisława Romanowska-Mazur i wiceprezes Okręgu Warszawa-Powiat ŚZŻAK Pola Kowalska.

     Były przemówienia, prezenty od władz miasta i współpracujących ze Szkołą instytucji. W imieniu Okręgu ŚZŻAK Pola Kowalska wiceprezes Okręgu wręczyła pani dyrektor Dyplom Honorowy dla Szkoły, a w imieniu ZG Związku Powstańców Warszawskich zestaw pamiątkowych monet.

     Były występy artystyczne w wykonaniu uczniów, potem staropolskim obyczajem biesiada...

Pola Kowalska



BYĆ POLAKIEM TO DAR BOŻY

W 93 rocznicę odzyskania niepodległości

     11 listopada 2011 roku w Chotomowie w Gminie Jabłonna oddano hołd miejscowym bohaterom - współtwórcom niepodległości Polski. Uroczystą mszę świętą w intencji Ojczyzny z udziałem pocztów sztandarowych i wielu zaproszonych gości odprawił ksiądz Wojciech oraz proboszcz parafii Chotomów ksiądz prałat płk Leszek Kołoniecki. Po mszy świętej odbył się koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Małgorzaty Massalskiej-Gudejko.

     W takt orkiestry strażackiej strojnej w piękne uniformy przemaszerowano na plac Józefa Piłsudskiego pod Pomnik Bohaterów Walk o Niepodległość Polski. Wójt Gminy Jabłonna Olga Muniak przybliżyła wydarzenia historyczne sprzed 93 na terenie obecnego Starostwa Legionowskiego. Podziękowała za udział w uroczystości pocztom sztandarowym, gościom honorowym oraz zespołowi osób, które zorganizowały uroczystość. Poprosiła o zabranie głosu prezes Koła ŚZŻAK w Chotomowie Polę Cudną-Kowalską (tekst wystąpienia niżej).

      Po przemówieniach odbył się Apel Pamięci, rozległa się salwa honorowa. Wiązanki kwiatów pod pomnikiem złożyła wójt Gminy Olga Muniak, dyrektor Grażyna Sprawka wraz z uczniami Szkoły im. por. Stefana Krasińskiego „Kacpra”, Danuta Saks - wiceprzewodnicząca Rady Gminy, Radni Gminy, Grażyna Traskoma – przedstawicielka Starosty i radna Powiatu Legionowskiego, reprezentacja Klubu Platformy Obywatelskiej, Józef Lemański z Koła Kombatantów RP i b. Więźniów Politycznych, Pola Cudna-Kowalska, Bohdan Wróblewski i Edyta Czyżewska z Koła Światowego Związku Żołnierzy AK, Sołtys i Rada Sołecka, Ochotnicza Straż Pożarna w Chotomowie, Małgorzata Kowalska - prezes LKS „Lotos” w Jabłonnie.

Tekst wystąpienia Poli Cudnej-Kowalskiej:

     Szanowni Państwo, Księże Proboszczu, Pani Wójt, drodzy mojemu sercu mieszkańcy Chotomowa!

     Mam honor i zaszczyt z okazji Narodowego Święta Niepodległości serdecznie pozdrowić wszystkich w imieniu Zarządu Okręgu Warszawa-Powiat ŚZŻAK, skupiającego weteranów walk Środowisk „Obroży” i „Grupy Kampinos”, także w imieniu uczestniczącego w tej uroczystości Bohdana Wróblewskiego syna Polikarpa Wróblewskiego – dowódcy chotomowskiego Obwodu Polskiej Organizacji Wojskowej.

     Przypomnijmy: Chotomów Jabłonna i okoliczne miejscowości tworzyły w XIII – XIV wieku wspólnotę parafialną. Parafia Chotomów stała się matką aż trzech parafii: parafii Wieliszew erygowanej w 1387 roku, parafii Jabłonny erygowanej w 1925, parafii Legionowo erygowanej w 1933 roku.

     11 listopada żołnierze POW z Jabłonny, Wieliszewa, Nieporętu, Olszewnicy, Krubina, Poniatowa, Skrzeszewa (ok. 100 żołnierzy) ruszyli z tego placu w Chotomowie rozbrajać Niemców w Nowej Jabłonnie. Zdobyli magazyny broni i amunicji, otoczyli koszary garnizonu niemieckiego (2000 żołnierzy). 14 listopada 1918 roku doszło do kapitulacji, którą przyjęli: Polikarp Wróblewski „Wyrwa” z Chotomowa, Stanisław Kowalik „Stecki” z Dąbrowy Chotomowskiej oraz Dobiesław Damięcki „Sułkowski” z Obwodu POW Praskiego. W 1919 roku Jabłonna Nowa otrzymała nazwę Legionowo, a Chotomów głównym ulicom nadał imię Józefa Piłsudskiego oraz P.O.W.

     Po krótkim oddechu wolnością znowu wojna! Latem 1920 na polach chotomowskich trwał zaciąg ochotników do walki przeciwko najazdowi na Polskę wojsk bolszewickiej Rosji; tu przebywali m.in. gen. Lucjan Żeligowski i por. Władysław Anders. We wrześniu 1939 kolejna wojna! Polska stała się ofiarą parcia na wschód (Drang nach Osten) sąsiada z zachodu i parcia na zachód sąsiada ze wschodu, który 17 września zadał Polsce nóż w plecy.

     My współcześni kombatanci jesteśmy pierwszym pokoleniem urodzonym w wolnej Polsce, przed nami aż 6 pokoleń Polaków rodziło się w niewoli – cierpieli, walczyli! Jesteśmy świadkami i uczestnikami wojny lat 1939-1945, wiemy co znaczy utrata wolności, życie w warunkach terroru okupacyjnego.

     Ten piękny pomnik, przed którym stoimy, Pomnik Bohaterów Walk o Niepodległość Polski 1939-1945, odsłonięty 29 października 1961, powstał dzięki staraniom i determinacji, żołnierzy Armii Krajowej, jak por. Zygmunt Dąbrowski, Konrad Dobrowolski, Stefan Nagat, Karol Sokulski, Wiesław Tymrakiewicz i inni. Pomnik przypomina o tych, którzy oddali życie za wolność Polski.

     Jesteśmy dumni z przeszłości i dumni ze współczesnych przeobrażeń na miarę XXI wieku. Piękny jest współczesny Chotomów, rozjarzony światłami, z rezydencjami wokół... Dziękujemy wszystkim, którzy się do tej wielkiej przebudowy na tym terenie przyczynili.

     Życzymy władzom samorządowym dalszych sukcesów, a młodemu pokoleniu Polaków radości na co dzień z życia w wolnej Ojczyźnie, spełnienia zamierzeń życiowych i chwili zadumy nad przeszłością...

     Być Polakiem to dar Boży – to słowa ks. Wojciecha z homilii wygłoszonej w czasie dzisiejszej mszy świętej za Ojczyznę.

      Wolna ojczyzna to nie oszacowanej wartości klejnot!

Pola Cudna-Kowalska


ŚWIATOWY ZWIĄZEK ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ
Zarząd Okręgu Warszawa-Powiat
Środowiska: "Obroża" i "Grupa Kampinos"

ul. Braci Załuskich 7, 01-733 Warszawa
szzakowp@ibprs.pl